العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
178
شرح كشف المراد ( فارسى )
چشم سر قابل ديدن نيست تازه در مقابل هم كه هست تا مقدار محدودى چشم سر قدرت ديدن دارد و از آن محدوده كه خارج شد قابل ديد نيست حتى گاهى با چشم مسلح و تازه در آن محدوده هم كه هست بايد مانعى در مقابل ديدگان ما نباشد . بيان ابطال لازم : هر چيزى كه در مقابل باشد خواه ناخواه داراى جهتى از جهات ست است كه امام باشد و قبلا ثابت شد كه خداوند در جهتى از جهات نيست . نتيجه مىگيريم كه پس خداوند ديدنى نيست و بقول فردوسى : به بينندگان آفريننده را * نبينى مرنجان دو بيننده را و امّا دليل سمعى : الف : خداوند در جواب موسى ( عليه السلام ) فرمود : لَنْ تَرانِي يا موسى و لن براى نفى ابد به كار مىرود . ب : و نيز فرموده : لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ « انعام / 103 » . 2 - كليهء فرق مجسمه يعنى كسانى كه خداوند را جسم مىدانند معتقدند كه قابل رؤيت هم هست يعنى با چشم سر ديده مىشود به نظر ما اساس اين نظريه كه همان جسميت باشد باطل است و وقتى پايه ويران شد سقف هم كه مرئى بودن است به طريق اولى ويران مىشود . 3 - اشاعره مىگويند : خداوند از ماده و ماديات مجرّد است و در جهتى از جهات نيست امّا در عين حال با چشم سر قابل رؤيت است و ما در قيامت با همين چشمان ظاهرى او را مىبينيم و اين بنده در كردستان با يكى از علماء اشعرى برخورد داشتم و راجع به همين مطلب از او پرسيدم وى گفت : الان